قول ۽ فعل جي هڪجهڙائي ئي سچي ڪردار جي سڃاڻپ آهي!

انساني زندگيءَ ۾ ڪردار جي اهميت لفظن کان گهڻو مٿي آهي. لفظ انسان جي سوچ جو اظهار ڪن ٿا، پر عمل سندس شخصيت جي اصل تصوير پيش ڪري ٿو. دنيا ۾ عزت ۽ احترام حاصل ڪرڻ لاءِ رڳو سٺيون ڳالهيون ڪرڻ ڪافي ناهن، پر انهن ڳالهين تي پاڻ عمل ڪرڻ به ضروري آهي. ڇو ته ماڻهو اسان جي لفظن کان متاثر ضرور ٿين ٿا، پر اسان جي عملن مان اسان جي اصل سڃاڻپ حاصل ڪن ٿا. قول ۽ فعل جي هڪجهڙائي ئي سچي ڪردار جي سڃاڻپ آهي. جيڪو ماڻهو پنهنجي ڳالهه تي قائم رهي ٿو، واعدن جي پاسداري ڪري ٿو ۽ پنهنجي اصولن سان وفادار رهي ٿو، اهوئي حقيقت ۾ قابلِ اعتماد انسان آهي. ان جي ابتڙ، جيڪو ماڻهو ٻين کي نصيحتون ڪري ٿو، پر پاڻ انهن تي عمل نٿو ڪري، تنهن جي شخصيت ۾ تضاد پيدا ٿي وڃي ٿو. اهڙو تضاد نه رڳو سندس اعتبار کي نقصان پهچائي ٿو، پر معاشري ۾ بي اعتماديءَ کي به جنم ڏئي ٿو.
اڄ جي معاشري تي نظر وجهون ته اسان کي هر طرف اصولن، اخلاق، ايمانداري، انصاف ۽ سچائيءَ جون ڳالهيون ٻڌڻ ۾ اچن ٿيون. ماڻهو تقريرن ۾ وڏا وڏا مثال ڏين ٿا، سماجي فورمن تي اخلاقي قدرن جي حمايت ڪن ٿا ۽ ٻين جي غلطين تي سخت تنقيد ڪن ٿا، پر جڏهن پنهنجي عملن جو جائزو وٺڻ جو وقت اچي ٿو ته ڪيترائي ماڻهو پنهنجي ئي بيان ڪيل اصولن کان پري نظر اچن ٿا. سوال اهو آهي ته جيڪڏهن اسان پاڻ پنهنجي ڳالهين تي عمل نٿا ڪريون ته ٻين کان ڪهڙي اميد رکون ٿا؟ حقيقت ۾، ڪردار جي خوبصورتي ان وقت ظاهر ٿيندي آهي، جڏهن انسان کي ڪو ڏسڻ وارو نه هجي، تڏهن به هو سچائيءَ جو ساٿ ڏئي. ايمانداريءَ جو اصل امتحان ان وقت ٿيندو آهي، جڏهن ڪو غلط رستو اختيار ڪري فائدو حاصل ڪرڻ جو موقعو موجود هجي، پر انسان پنهنجي ضمير جي آواز تي هلندي ان کان پاسو ڪري. انصاف جي اصل معنيٰ تڏهن سامهون ايندي آهي، جڏهن انسان پنهنجي ذاتي مفادن کي پاسي تي رکي حق ۽ سچ جو ساٿ ڏئي. جيڪڏهن اسان چاهيون ٿا ته ايندڙ نسل سچو، ايماندار، ذميوار ۽ بااخلاق بڻجي ته پوءِ سڀ کان پهرين اسان کي پنهنجي عملن ۾ تبديلي آڻڻي پوندي. ٻارن کي ڪوڙ کان پري رهڻ جي نصيحت ڪرڻ سان گڏ پاڻ به سچ ڳالهائڻو پوندو. کين ٻين جي حقن جو احترام ڪرڻ سيکارڻ سان گڏ پنهنجي روزمره جي زندگيءَ ۾ به ٻين جي حقن جو خيال رکڻو پوندو. ڇو ته نصيحت جو اثر لفظن کان وڌيڪ عملي مثال ۾ هوندو آهي.
قول ۽ فعل جي هڪجهڙائيءَ جو مطلب اهو ناهي ته انسان کان ڪڏهن ڪا غلطي نه ٿئي. انسان خطا جو گهر آهي، پر سچي ڪردار وارو ماڻهو پنهنجي غلطي تسليم ڪرڻ، ان جي اصلاح ڪرڻ ۽ آئنده ان کان بچڻ جي ڪوشش ڪندو آهي. پنهنجي غلطيءَ تي پردو وجهڻ بدران ان کي مڃڻ به اخلاقي جرئت جي نشاني آهي. اصل عظمت بي عيب هجڻ ۾ نه، پر پنهنجي ڪردار کي بهتر بڻائڻ جي مسلسل ڪوشش ۾ آهي. معاشري ۾ اعتماد قائم ڪرڻ لاءِ ضروري آهي ته اسان جي ڳالهه ۽ عمل ۾ تضاد نه هجي. جڏهن ماڻهو ڏسن ٿا ته ڪو شخص جيڪو چوي ٿو، سو ئي ڪري ٿو، تڏهن ان تي اعتماد وڌي ٿو. اهڙي شخص جي ڳالهه ۾ وزن، سندس واعدي ۾ اعتبار ۽ سندس شخصيت ۾ وقار پيدا ٿئي ٿو. ان جي ابتڙ، بار بار واعدا ڪري انهن کان ڦري وڃڻ انسان کي ماڻهن جي نظرن ۾ ڪمزور بڻائي ڇڏي ٿو. جنهن معاشري ۾ ايمانداري، ذميواري، سچائي ۽ واعدي جي پاسداري کي اهميت ڏني وڃي ٿي، اتي اعتماد وڌي ٿو، لاڳاپا مضبوط ٿين ٿا ۽ اجتماعي ترقيءَ جا رستا هموار ٿين ٿا.
اسان ٻين جي ڪردار تي آڱر کڻڻ کان اڳ پنهنجي ضمير کان سوال ڪريون. ڇا اسان جيڪي ڳالهيون ڪريون ٿا، تن تي پاڻ عمل به ڪريون ٿا؟ ڇا اسان ٻين سان اهوئي رويو اختيار ڪريون ٿا، جيڪو پاڻ لاءِ پسند ڪريون ٿا؟ ڇا اسان پنهنجي واعدن ۽ ذميوارين کي سنجيدگيءَ سان نڀايون ٿا؟ انهن سوالن جا سچا جواب ئي اسان جي ڪردار جي اصلاح جو بنياد بڻجي سگهن ٿا. جيڪو انسان پنهنجي قول جو پاسدار، پنهنجي عمل ۾ سچو ۽ پنهنجي اصولن سان وفادار آهي، اهوئي حقيقي معنيٰ ۾ عزت ۽ اعتماد جو حقدار آهي. اچو ته پنهنجي زندگيءَ ۾ اهڙي تبديلي آڻيون، جو اسان جي زبان تي موجود سچائي اسان جي عملن ۾ به نظر اچي، اسان جا واعدا رڳو لفظ نه رهن، پر ذميواريءَ جو روپ اختيار ڪن ۽ اسان جو ڪردار ٻين لاءِ هڪ مثال بڻجي. ڇو ته قول ۽ فعل جي هڪجهڙائي ئي انسان جي اصل سڃاڻپ، اعتماد جي بنياد ۽ عزت جي ضمانت آهي.