پاڪستان عالمي فٽبال ۾ پوئتي ڇو رهجي ويو؟

فيفا ورلڊ ڪپ 2026 آمريڪا، ڪئناڊا ۽ ميڪسيڪو جي گڏيل ميزباني هيٺ جاري آهي ۽ دنيا جي لکين مداحن جي دلچسپي جو مرڪز بڻيل آهي. هن ڀيري پهريون ڀيرو 48 قومي ٽيمون ورلڊ ڪپ ۾ حصو وٺي رهيون آهن، جنهن سبب مقابلو اڳ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ سخت، دلچسپ ۽ غير متوقع بڻجي ويو آهي. گروپ مرحلو مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ هاڻي 32 ٽيمن واري ناڪ آئوٽ مرحلي ۾ داخل ٿي چڪو آهي، جتي هر ميچ ”هار يا جيت“ جي بنياد تي کيڏي ويندي آهي. هن ورلڊ ڪپ ۾ يورپ، ڏکڻ آمريڪا، ايشيا، آفريڪا، اتر آمريڪا ۽ اوشيانا جون بهترين ٽيمون ميدان ۾ آهن. دفاعي چيمپيئن ارجنٽينا، رڪارڊ پنج ڀيرا عالمي چيمپيئن برازيل، فرانس، اسپين، جرمني، انگلينڊ، هالينڊ، پرتگال، بيلجيم ۽ ميزبان آمريڪا سميت ڪيترين ئي مضبوط ٽيمن شاندار ڪارڪردگي ڏيکاري آهي. ايشيا مان جاپان، ڏکڻ ڪوريا، سعودي عرب، ازبڪستان، عراق، قطر ۽ آسٽريليا به پنهنجي صلاحيتن جو مظاهرو ڪري رهيون آهن، جڏهن ته آفريڪا جون مراڪش، الجزائر، سينيگال، مصر، گهانا، آئيوري ڪوسٽ ۽ ڪانگو جهڙيون ٽيمون پڻ مضبوط مقابلو پيش ڪري رهيون آهن. هن ورلڊ ڪپ ڪيترائي تاريخي منظر به پيش ڪيا آهن، جيڪي ثابت ڪن ٿا ته جديد فٽبال ۾ هاڻي رڳو روايتي وڏيون ٽيمون ئي ڪاميابي حاصل نٿيون ڪن. آسٽريا 72 سالن کان پوءِ پهريون ڀيرو ناڪ آئوٽ مرحلي تائين پهچي نئين تاريخ رقم ڪئي، جڏهن ته ڪانگو به پنهنجي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رائونڊ آف 32 تائين رسائي حاصل ڪئي. الجزائر بهتر گول ريٽ جي بنياد تي اڳتي وڌڻ ۾ ڪامياب رهي، جڏهن ته ايشيا جي مضبوط ٽيمن مان هڪ، ايران، گروپ مرحلي مان ئي ٻاهر ٿي وئي. ارجنٽينا پنهنجي گروپ جا ٽيئي ميچ کٽي مڪمل 9 پوائنٽون حاصل ڪيون، جنهن هڪ ڀيرو ٻيهر ثابت ڪيو ته عالمي چيمپيئن ٽيمون دٻاءَ هيٺ به مستقل مزاجي سان بهترين ڪارڪردگي ڏيئي سگهن ٿيون. گولن جي حوالي سان به هي ورلڊ ڪپ انتهائي دلچسپ ثابت ٿيو آهي. گروپ مرحلي دوران ڪيترين ئي ٽيمن جارحاڻي راند پيش ڪئي، جنهن سبب ڪيترن ئي ميچن ۾ ٽي، چار ۽ پنج گول به ڏسڻ ۾ آيا. برازيل، ارجنٽينا، فرانس، اسپين ۽ انگلينڊ سميت ڪيترين ئي ٽيمن جي حمله آور رانديگرن شاندار ڪارڪردگي جو مظاهرو ڪيو، جڏهن ته ڪيترن ئي عالمي اسٽار فٽبالرن پنهنجي ٽيمن لاءِ اهم ۽ فيصلاڪن گول ڪري کين ناڪ آئوٽ مرحلي تائين پهچائڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.
جيڪڏهن فائنل تائين پهچڻ جي اميدوارن جو جائزو ورتو وڃي ته ارجنٽينا، فرانس، برازيل، اسپين، جرمني ۽ انگلينڊ کي مضبوط دعويدار سمجهيو پيو وڃي. ان کان علاوه ميزبان آمريڪا به پنهنجي ميدان ۽ مداحن جي حمايت سبب هڪ مضبوط ٽيم بڻجي سامهون آئي آهي. بهرحال، ورلڊ ڪپ جي تاريخ ٻڌائي ٿي ته ناڪ آئوٽ مرحلي ۾ هڪ معمولي غلطي به مضبوط ترين ٽيم کي مقابلي کان ٻاهر ڪري سگهي ٿي، تنهنڪري اڳواٽ ڪنهن هڪ ٽيم کي يقيني فاتح قرار نٿو ڏئي سگهجي. هتي هڪ اهم سوال اهو به اڀري ٿو ته پاڪستان فيفا ورلڊ ڪپ ۾ ڇو شامل نه آهي؟ ان جا ڪيترائي بنيادي سبب آهن. سڀ کان پهرين پاڪستان ۾ فٽبال جي بنيادي ڍانچي تي ڪافي عرصي کان مناسب ڌيان نه ڏنو ويو آهي. ملڪ ۾ ڪرڪيٽ کي غيرمعمولي مقبوليت حاصل آهي، جڏهن ته فٽبال کي ساڳي سطح جي سرڪاري سرپرستي، مالي سهائتا ۽ ميڊيا ڪوريج حاصل نه ٿي سگهي آهي. ٻيو وڏو سبب پاڪستان فٽبال فيڊريشن ۾ سالن تائين جاري رهندڙ انتظامي تڪرار، عدالتي معاملن ۽ فيفا طرفان وقت بوقت لڳايل پابنديون رهيون، جن پاڪستاني فٽبال جي ترقي کي سخت متاثر ڪيو. ان دوران قومي ٽيم ڪيترن ئي بين الاقوامي مقابلن کان به محروم رهي. ٽيون اهم مسئلو ملڪ ۾ معياري فٽبال ليگ، جديد اڪيڊمين، قابل ڪوچن ۽ نوجوان رانديگرن جي منظم تربيت جي کوٽ آهي. دنيا جون ڪامياب ٽيمون پنهنجا رانديگر ننڍي عمر کان جديد اڪيڊمين ۾ تيار ڪن ٿيون، جڏهن ته پاڪستان ۾ اهڙو مربوط نظام اڃا تائين مضبوط نه ٿي سگهيو آهي. نتيجي طور پاڪستان عالمي درجابندي ۾ به پوئتي رهيو ۽ ورلڊ ڪپ جي ايشيائي ڪواليفائنگ مرحلن مان اڳتي وڌڻ ۾ ناڪام رهيو. اڄ آسٽريا، الجزائر ۽ ڪانگو جهڙيون ٽيمون، جيڪي هڪ وقت عالمي فٽبال جي وڏين قوتن ۾ شمار نه ٿينديون هيون، بهتر منصوبابندي، مضبوط گهريلو ليگ، جديد تربيت ۽ نوجوانن تي سيڙپڪاري جي بنياد تي عالمي سطح تي پنهنجو مقام ٺاهي رهيون آهن. اهو پاڪستان لاءِ پڻ هڪ اهم سبق آهي ته عالمي مقابلي ۾ ڪاميابي صرف ٽيلينٽ سان نه، پر مضبوط ادارن، مستقل پاليسين ۽ ڊگهي مدي واري رٿابندي سان حاصل ٿيندي آهي.
جيتوڻيڪ پاڪستان ورلڊ ڪپ ۾ موجود نه آهي، پر اميد جا دروازا بند ناهن. پاڪستان وٽ نوجوان آبادي، فطري صلاحيتون ۽ راندين سان دلچسپي رکندڙ لکين نوجوان موجود آهن. جيڪڏهن حڪومت، خانگي شعبي، پاڪستان فٽبال فيڊريشن ۽ تعليمي ادارا گڏجي ڊگهي مدي واري منصوبابندي تي عمل ڪن ته ايندڙ ڏهن کان پندرهن سالن ۾ پاڪستان فٽبال ۾ نمايان ترقي ڪري سگهي ٿو. ان لاءِ ضروري آهي ته اسڪول ۽ ڪاليج سطح تي فٽبال کي هٿي ڏني وڃي، ضلعي ۽ صوبي سطح تي باقاعده ليگون منعقد ڪيون وڃن، عالمي معيار جون اڪيڊميون قائم ڪيون وڃن، پرڏيهي ماهر ڪوچ مقرر ڪيا وڃن ۽ رانديگرن کي يورپ ۽ ايشيا جي مضبوط ليگن ۾ کيڏڻ جا موقعا فراهم ڪيا وڃن. ساڳئي وقت پاڪستان فٽبال فيڊريشن ۾ شفاف، مستحڪم ۽ پيشاور انتظامي نظام قائم ڪرڻ به ضروري آهي، ڇاڪاڻ⁠ ته مضبوط ادارن کان سواءِ عالمي سطح تي ڪاميابي ممڪن ناهي. فيفا ورلڊ ڪپ رڳو هڪ راند جو ميلو نه، پر قومي منصوبابندي، نظم و ضبط، محنت ۽ جديد راندين واري سوچ جو به امتحان آهي. جيڪي ملڪ سالن تائين رانديگرن، ڪوچن ۽ انفراسٽرڪچر تي سيڙپڪاري ڪندا آهن، اهي ئي عالمي سطح تي ڪاميابي ماڻيندا آهن. پاڪستان جيڪڏهن واقعي عالمي فٽبال ۾ پنهنجي سڃاڻپ پيدا ڪرڻ چاهي ٿو ته کيس جذباتي نعرن بدران مستقل پاليسين، نوجوانن جي تربيت ۽ جديد راندين جي نظام تي ڌيان ڏيڻو پوندو. تڏهن ئي اهو ڏينهن ايندو، جڏهن پاڪستان جو قومي جهنڊو به فيفا ورلڊ ڪپ جي ميدان ۾ دنيا جي بهترين فٽبال ٽيمن سان گڏ شان سان لهرائيندو.