جڏهن سوشل ميڊيا نه هئي، تڏهن اخبار ئي محبت جي آواز هئي: شائسته عالماڻي جي ڪهاڻي ۽ هڪ دور جي ياد

سن 2003ع جو اهو دور اڄ به ڪيترن سنڌ واسين کي ياد هوندو، جڏهن نه فيس بڪ هو، نه واٽس ايپ، نه ٽڪ ٽاڪ، نه انسٽاگرام. ان وقت جيڪڏهن ڪا خبر سڄي سنڌ ۾ بحث جو موضوع بڻجندي هئي ته ان جو سڀ کان وڏو ذريعو اخبارون هونديون هيون. ماڻهو صبح جو اخبار جو انتظار ڪندا هئا، چانهه جي هوٽلن تي هڪ ئي خبر تي ڪلاڪن جا ڪلاڪ بحث هلندا هئا ۽ هر نئين سرخي عوام جي دلچسپي جو مرڪز بڻجي ويندي هئي. اهڙي ئي دور ۾ شائسته عالماڻي جو نالو سنڌ جي تقريبن هر وڏي اخبار جي سرخين ۾ نمايان رهيو. سندس ذاتي زندگي ۽ پنهنجي پسند جي ساٿي سان گڏ رهڻ جي خواهش بابت هلندڙ تڪرار صرف هڪ خاندان جو معاملو نه رهيو، پر سڄي سنڌ ۾ سماجي، قانوني ۽ اخلاقي بحث جو موضوع بڻجي ويو. ڪيترن ماڻهن هن کي عورت جي پنهنجي پسند جي حق سان جوڙيو، جڏهن ته ٻين روايتي خانداني قدرن جي حمايت ڪئي. اهو اهڙو وقت هو، جڏهن ڪنهن نوجوان ڇوڪرو يا ڇوڪري لاءِ پنهنجي پسند جو اظهار ڪرڻ آسان نه هو. نه موبائل فون عام هئا، نه وڊيو ڪالون، نه سوشل ميڊيا جا پيغام. محبت ڪندڙ خط لکي پنهنجا جذبا ظاهر ڪندا هئا، ملاقاتون به ڏاڍين مشڪلاتن سان ٿينديون هيون ۽ هر قدم تي خاندان ۽ سماج جي نظر هوندي هئي. شائسته عالماڻي واري واقعي دوران سنڌ جون اخبارون روز نيون خبرون شايع ڪنديون هيون. عدالتن ۾ ٿيندڙ ڪارروائين، پوليس جي قدمن، مختلف سماجي تنظيمن جي بيانن ۽ عوامي رد عمل کي نمايان جاءِ ڏني ويندي هئي. ماڻهو اخبار خريد ڪري هر نئين خبر پڙهندا هئا ۽ شهرن توڙي ڳوٺن ۾ ان بابت بحث ٿيندا هئا. ان دور ۾ اخبار رڳو خبر نه، پر عوامي راءِ جو اهم ذريعو پڻ هئي.
ان واقعي هڪ اهم سوال به اٿاريو: ڇا بالغ مرد ۽ عورت کي پنهنجي زندگيءَ جو فيصلو ڪرڻ جو حق حاصل آهي؟ اهو سوال اڄ به سماج ۾ مختلف صورتن ۾ موجود آهي. محبت صرف جذبي جو نالو نه، پر ذميواري، احترام ۽ قانون جي دائري اندر رهندي زندگي گڏ گذارڻ جي خواهش جو نالو به آهي. وقت بدلجي ويو آهي. اڄ سوشل ميڊيا هر هٿ ۾ موجود آهي. هزارين محبت جون ڪهاڻيون روز سامهون اچن ٿيون، پر افسوس سان چوڻو پوي ٿو ته انهن مان ڪيترائي رشتا عارضي ثابت ٿين ٿا. ان جي ابتڙ، اڳوڻي دور ۾ رابطا محدود هئا، پر صبر، انتظار، قرباني ۽ وفاداري کي محبت جو اهم حصو سمجهيو ويندو هو. البته، هر مشهور واقعي وانگر شائسته عالماڻي جي ڪهاڻي بابت به مختلف روايتون ۽ دعوائون موجود آهن. ان ڪري ڪنهن به تاريخي واقعي بابت راءِ قائم ڪرڻ وقت معتبر صحافتي رپورٽن ۽ عدالتي رڪارڊ کي بنياد بڻائڻ گهرجي، نه ڪي صرف ٻڌل ڳالهين کي. شائسته عالماڻي جو واقعو سنڌ جي سماجي تاريخ جو هڪ اهم باب بڻجي چڪو آهي. اهو صرف ٻن ماڻهن جي زندگي جو قصو نه، پر ان دور جي صحافت، سماجي قدرن، عورت جي حقن، خانداني روايتن ۽ قانون جي وچ ۾ هلندڙ بحثن جي عڪاسي پڻ ڪري ٿو. اڄ جي نوجوان نسل لاءِ هن واقعي مان سکڻ جهڙي ڳالهه اها آهي ته محبت جيڪڏهن سچي هجي ته ان ۾ عزت، اعتماد، ذميواري، صبر ۽ قانون جي پاسداري لازمي هجڻ گهرجي. محبت جو مقصد نفرت پيدا ڪرڻ نه، پر ٻن خاندانن ۽ ٻن دلين کي احترام سان ڳنڍڻ هجڻ گهرجي. شايد انهيءَ ڪري اڄ به جڏهن ڪا پراڻي اخبار جي ڪٽنگ هٿ ۾ اچي ٿي ۽ ان تي شائسته عالماڻي جو نالو نظر اچي ٿو ته اهو صرف هڪ خبر نه، پر سنڌ جي هڪ اهڙي دور جي ياد ڏياري ٿو، جڏهن اخبار ئي عوام جي اک، ڪن ۽ آواز هئي ۽ محبت سرخين تائين پهچڻ لاءِ وڏيون آزمائشون پار ڪندي هئي. بهرحال هن خبر کي هڪ سنڌي اخبار تمام سٺي ڪوريج ڏني ۽ سڀ کان سٺي ڳالهه اها آهي ته ان وقت جي عدالت هن جوڙي جي حق ۾ فيصلو ڏنو ۽ جوڙي کي اهو قانوني حق حاصل ٿيو ته اهي گڏجي پنهنجي زندگي گذاري سگهن.