سنڌ ۾ بيروزگاري، سبب خاموش موت

ڪنهن به قوم جي سڀ کان وڏي دولت ان جا نوجوان هوندا آهن. جڏهن اهي نوجوان تعليم، صلاحيت ۽ خوابن سان زندگيءَ جي ميدان ۾ قدم رکن ٿا ته سندن اکين ۾ مستقبل جون هزارين اميدون بهار بڻجي اينديون آهن، پر جڏهن انهن کي روزگار، عزت ۽ اڳتي وڌڻ جا موقعا نٿا ملن ته اهي ئي اميدون آهستي آهستي مايوسي، بيچيني ۽ ذهني دٻاءُ ۾ تبديل ٿيڻ لڳن ٿيون. بيروزگاري رڳو خالي کيسي جو نالو ناهي، پر اها انسان جي خود اعتمادي، عزتِ نفس ۽ زندگيءَ جي مقصد تي به گهرو اثر ڇڏي ٿي. اسان جي سماج ۾ ڏينهون ڏينهن وڌندڙ بيروزگاري، مهانگائي ۽ غربت ڪيترن ئي خاندانن کي سخت آزمائش ۾ وجهي ڇڏيو آهي. ڪيترائي نوجوان، جيڪي پنهنجي گهر جو سهارو ٿيڻ جا خواب ڏسن ٿا، اهي جڏهن روزگار جي تلاش ۾ ناڪام ٿين ٿا ته سندن دلين ۾ مايوسي جا پاڇا گهرا ٿيندا وڃن ٿا. جيڪڏهن اهڙي صورتحال ۾ کين سماجي، خانداني يا نفسياتي سهارو به نه ملي ته ذهني دٻاءُ خطرناڪ شڪل اختيار ڪري سگهي ٿو. اهڙي ئي هڪ افسوسناڪ واقعي موجب، تعلقي گمبٽ جي شهر اڳڙا ڀرسان ڳوٺ ڪوڙل پٺاڻ ۾ 21 ورهين جو نوجوان شيراز ولد بشير پٺاڻ مبينا طور گهر ۾ موجود نم جي وڻ سان ڦاهي لڳل حالت ۾ مليو. وارثن موجب نوجوان رات جو لڳ ڀڳ ٽين وڳي مال کي گاهه ڏيڻ جو چئي گهر مان نڪتو، پر ڪجهه ئي دير بعد سندس لاش وڻ سان ٽنگيل حالت ۾ ڏٺو ويو. وارثن جو چوڻ آهي ته هو ڪجهه عرصي کان بيروزگاري سبب ذهني پريشاني ۾ مبتلا هو. هي واقعو صرف هڪ خاندان جو درد ناهي؛ اهو پوري سماج جي ضمير تي هڪ سوال آهي. جڏهن هڪ نوجوان جي اکين مان مستقبل جا روشن خواب قبر جي اونداهي بنجي وڃن، جڏهن کيس پنهنجي محنت جو ڪو رستو نظر نه اچي، تڏهن اهو صرف هڪ فرد جي ناڪامي نه، پر اجتماعي نظام جي ڪمزوري به سمجهي وڃي ٿي. اسان کي اهو به ذهن ۾ رکڻ گهرجي ته هر ذهني پريشاني يا هر اهڙي افسوسناڪ واقعي جو سبب صرف بيروزگاري ناهي هوندي. ذهني صحت ڪيترن ئي سماجي، معاشي، خانداني ۽ ذاتي عنصرن کان متاثر ٿيندي آهي. تنهنڪري اهڙن واقعن کي هڪ ئي سبب سان جوڙڻ بدران احتياط ۽ همدردي سان ڏسڻ گهرجي.
اڄ ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته حڪومت روزگار جا وڌيڪ موقعا پيدا ڪري، فني تعليم ۽ ننڍن ڪاروبارن جي همت افزائي ڪري، جڏهن ته سماج ۽ خاندان به نوجوانن جي ذهني صحت تي ڌيان ڏين. جيڪڏهن ڪو نوجوان مايوسي، اداسي يا ذهني پريشاني جي دٻاءُ هيٺ هجي ته ان کي اڪيلو نه ڇڏيو وڃي، پر ساڻس ڳالهه ٻولهه، همدردي ۽ مناسب طبي يا نفسياتي مدد جو انتظام ڪيو وڃي. هر وڃايل زندگي اسان کي اهو پيغام ڏئي ٿي ته معاشي ترقي صرف انگن اکرن سان نه، پر ماڻهن جي زندگين سان ماپي ويندي آهي. جيڪڏهن اسان پنهنجن نوجوانن کي اميد، روزگار ۽ عزت ڀريو مستقبل ڏئي نه سگهياسين ته اسان جا شهر ترقي يافته نظر اچڻ باوجود اندر کان خالي رهندا. اچو ته اهڙو سماج اڏيون، جتي ڪنهن نوجوان کي پنهنجي خوابن جي جنازي کڻڻ تي مجبور نه ٿيڻو پوي، جتي هر محنتي هٿ کي ڪم، هر بيچين دل کي آسرو ۽ هر مايوس اک کي نئين صبح جي اميد ملي.