ساروڻيون اڳوڻي چيف جسٽس فيڊرل شريعت ڪورٽ جون

In Pursuit of Justice – 44 Years of Judiciary ڪتاب جي مھورتي تقريب ڪجهه ڏينهن اڳ شڪارپور جي هڪ وڏي ۽ شاندار هال ۾ منعقد ٿي. هي ڪتاب اڳوڻي چيف جسٽس فيڊرل شريعت ڪورٽ آغا رفيق احمد خان جي ساروڻين “عدليه ۾ منهنجا 44 سال” جو انگريزي ترجمو آهي، جيڪو ڊاڪٽر مظفر عيساڻي ڪيو آهي.
ڊاڪٽر مظفر عيساڻي چوي ٿو ته 300 صفحن تي ٻڌل هن ڪتاب جو ترجمو هن آمريڪا ۾ ٽن مهينن جي عرصي دوران مڪمل ڪيو. هن ڪتاب ۾ هر عمر ۽ مختلف سوچ رکندڙ ماڻهن لاءِ دلچسپ ۽ سبق آموز واقعا شامل آهن. مظفر عيساڻي کي يقين آهي ته جنهن سماج ۾ انصاف نه هوندو آهي، اهو ترقي نٿو ڪري.
آغا رفيق احمد خان پنهنجي شروعاتي تعليم ڳڙهي ياسين جي سرڪاري اسڪول ۽ شڪارپور جي سرڪاري ڪاليج مان حاصل ڪئي ۽ پنهنجي محنت ۽ صلاحيتن جي بنياد تي پاڪستان جي اعليٰ عدالتي عهدن تائين پهتو. سندس زندگي انهن ماڻهن لاءِ هڪ روشن مثال آهي، جيڪي ڪاميابي کي صرف وڏن شهرن ۽ مشهور ادارن سان مشروط سمجهن ٿا.
پنهنجن خيالن جو اظهار ڪندي آغا رفيق احمد خان چيو ته مون زندگي ۾ پئسو نه، پر عزت ڪمائي آهي. جڏهن انسان دنيا مان هليو ويندو آهي ته سندس تجربا ۽ مشاهدا به ساڻس گڏ دفن ٿي ويندا آهن، تنهنڪري مون ضروري سمجهيو ته هڪ اهڙو ڪتاب لکان جنهن مان ايندڙ نسل سبق ۽ عبرت وٺي سگهن ۽ اڳتي وڌڻ جو حوصلو حاصل ڪن. هن وڌيڪ چيو ته ماڻهن کي اهو ڄاڻڻ گهرجي ته انصاف ۽ اصولن سان زندگي گذارڻ وارن کي ڪهڙين مشڪلاتن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو ۽ اهڙين حالتن ۾ صبر، حوصلي ۽ دانائي سان ڪيئن مقابلو ڪجي۔
هن ٻڌايو ته هڪ موقعي تي کين نوڪري مان برطرف ڪيو ويو، ٻه ڀيرا جيل وڃڻ کان بچيا، سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو پنجن سالن لاءِ چيئرمين مقرر ٿيا، پر صرف ڇهن مهينن بعد جڏهن سياسي مداخلت ڏٺائون ته حڪمرانن جي خواهشن کي پورو ڪرڻ بدران استعيفيٰ ڏئي ڇڏيائون.
مون پنهنجي پٽ، ڌيءَ ۽ ننهن کي پبلڪ سروس ڪميشن جي امتحان ۾ ويهڻ نه ڏنو، صرف انهيءَ لاءِ ته جيڪڏهن اهي ميرٽ تي به اچي وڃن ها ته به مون تي الزام لڳن ها ته مون پنھنجا نوازي ڪئي آهي.
تقريب کي خطاب ڪندي شيخ اياز يونيورسٽي جي وائيس چانسلر نويد احمد شيخ چيو ته پنهنجين يادگيرين کي پڙهندڙن آڏو پيش ڪرڻ هڪ ڏکيو ۽ آزمائشي مرحلو آهي. آغا جو ڪتاب عدالتي نظام ۽ بيوروڪريسي جي ڪمزورين کي اجاڳر ڪري ٿو ۽ ڀرتين جي نظام جون خاميون به سامهون آڻي ٿو.
ڊپٽي ڪمشنر شڪارپور شڪيل احمد ابڙو هن کي ادبي محفلن لاءِ تازي هوا جو جهوٽو قرار ڏنو ۽ چيو ته هي ڪتاب ايترو دلچسپ آهي جو ماڻهو هڪ ئي ويهڪ ۾ پڙهڻ لاءِ تيار ٿي وڃي ٿو.
ڊي آءِ جي سنڌ پوليس پير محمد شاهه چيو ته آغا رفيق احمد خان اسان سڀني لاءِ همت ۽ بهادري جي علامت آهي.
هاءِ ڪورٽ جي وڪيل اطهر عباس سولنگي چيو ته بينظير جي شهادت کانپوءِ سندس پيارو ڪتو ميڪس هڪ هفتي اندر صدمي سبب فوت ٿي ويو. هن واقعي جو ذڪر ڪندي آغا رفيق پنهنجي يادگيرين ۾ هن ڳالهه کي اجاڳر ڪيو آهي ته اسان وٽ جانور به وفادار ٿين ٿا، پر انسان گهڻو ڪري انهن جي خلاف ٿي وڃي ٿو جن هنن تي احسان ڪيا هوندا آهن.
هاءِ ڪورٽ جي وڪيل غلام شاهه چيو ته آغا رفيق جي وڏڙن سنڌ سان جيڪو به ڪيو هجي، پر آغا پاڻ هڪ غيرتي فرزند طور سنڌ جو حق ادا ڪيو آهي. هن پنهنجن ساٿين سان ايمانداري سان نڀايو آهي.
چيف جسٽس فيڊرل شريعت ڪورٽ آف پاڪستان جسٽس اقبال حميد الرحمان چيو ته آغا رفيق احمد خان عدليه ۽ بيوروڪريسي ٻنهي ۾ نمايان خدمتون سرانجام ڏنيون آهن ۽ سندن هي ڪتاب خاص طور نوجوان نسل لاءِ رهنمائي جو ذريعو ثابت ٿيندو.
مھراڻ ٽي وي چئنل جي مالڪ غلام نبي مورائي چيو ته آغا رفيق نه رڳو دل جو، پر دسترخوان جو به ڪشادو ماڻهو آهي. دوستن ۽ مهمانن جو هميشه سندس گهر تي ميلو لڳل رهندو آهي ۽ مهمانن جي غير موجودگيءَ ۾ کيس اڪيلائي محسوس ٿيندي آهي. آغا رفيق جي هن روايت ۽ رجحان تي نه صرف کيس، پر سندس گهر ڀاتين کي به داد ڏيڻ گهرجي. ڇاڪاڻ ته عام طور تي اسان جي سماج ۾ صورتحال ڪجهه ٻي نظر اچي ٿي.
جيڪو ماڻهو همت، فرض شناسي ۽ ايمانداري سان نوڪري ڪري ٿو، تنهن کي آزمائشن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. آغا رفيق جون يادگيريون اهڙن ئي تلخ تجربن سان ڀريل آهن.
تقريب ۾ ڊاڪٽر زينت عيساڻي، اڳوڻي فيڊرل هيلٿ سيڪريٽري عائشه عيساڻي مجيد، جي ايس گروپ جي سربراهه جهانگير صديقي ۽ ٻين پڻ خطاب ڪيو، جڏهن ته پروگرام جا ميزبان ۽ اسٽيچ سيڪريٽري بار ايسوسيئيشن جا اڳوڻا صدر محمد علي شاهه ۽ ڪميونٽي ايڪشن فار رورل ڊولپمينٽ جا سي اي او پرويز ابڙو هئا.
پروگرام ۾ صوفي محفل پڻ منعقد ڪئي وئي، جڏهن ته مقامي فنڪار امان الله جمالي پڻ پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو.
***