سوشل ميڊيا انساني رابطن جو عروج يا روحاني اڪيلائي جو عذاب

اڄ جي تيز رفتار ڊجيٽل دور ۾، جيڪڏهن اسان پنهنجي چوڌاري نظر ڊوڙائينداسين ته هڪ عجيب، پراسرار ۽ فڪر انگيز منظر نظر ايندو. هر هٿ ۾ هڪ چمڪندڙ سڪرين آهي، هر اک ان جي سحر انگيز ۾ قيد آهي ۽ هر آڱر بنا ڪنهن مقصد جي مسلسل اسڪرولنگ ۾ مبتلا آهي. اها سحر انگيز ۽ طلسمي دنيا ٻي ڪا ناهي، پر سوشل ميڊيا آهي. سوشل ميڊيا هاڻي رڳو ٽيڪنالاجي جو هڪ اوزار يا تفريح جو ذريعو ناهي رهيو، پر هي هڪ مڪمل متوازي دنيا بڻجي چڪو آهي. هڪ اهڙو جديد انساني سماج، جنهن انسان کي پنهنجي گرفت ۾ ائين ڦاسايو آهي، جو هاڻي حقيقي دنيا کان وڌيڪ ورچوئل دنيا سچي ۽ ويجهي لڳڻ لڳي آهي. ادبي، فڪري ۽ نفسياتي نقطهءِ نگاهه کان ڏسجي ته سوشل ميڊيا انساني تاريخ جو هڪ عجيب ترين شاهڪار آهي. هي انسان لاءِ هڪ ئي وقت سندس علمي عروج به آهي ته سندس اخلاقي ۽ روحاني زوال جو سبب به. هي هڪ ئي سڪي جا ٻه اهڙا رخ آهن، جن مان ڪنهن به هڪ رخ کان انڪار نٿو ڪري سگهجي. جيڪڏهن اسان هن پليٽ فارم جي هاڪاري رخ تي نظر وجهنداسين ته معلوم ٿيندو ته هي انسان جي دنيا ۾ ايجادن مان سڀ کان وڏي ڇال آهي. هن دنيا جي جاگرافيائي سرحدن کي مسمار ڪري ڇڏيو آهي، جيڪي مٽ مائٽ ۽ دوست صديون اڳ رڳو خطن ذريعي هڪٻئي سان رابطو ڪري سگهندا هئا، اڄ اهي هڪ ڪلڪ جي فاصلي تي، وڊيو ڪال ذريعي ائين سامهون بيٺا آهن، ڄڻ ساڳي ڪمري ۾ موجود هجن. علم، ادب، شاعري ۽ فڪر جا مشتاق هاڻي ڪنهن خاص شاهي لائبريري، وڏي يونيورسٽي يا درٻاري اشرافيه جا محتاج ناهن رهيا. علم جو درياءَ هاڻي ڊجيٽل لهرن تي ترندو، هر عام ۽ خاص جي گهر تائين، هن جي وهاڻي تي رکيل موبائل تائين وهي آيو آهي. ان سان گڏوگڏ، اهي گمنام ۽ باصلاحيت نوجوان، جن وٽ پنهنجو فن پيش ڪرڻ لاءِ ڪو وسيلو نه هو، جيڪي ڪنهن ٽي وي چينل يا اڪيڊميءَ جي درن تائين پهچي نه سگهندا هئا، اڄ اهي پنهنجي سمارٽ فون جي ڪيمرا اڳيان پنهنجي ڏات جو اظهار ڪري، راتو رات سڄي دنيا ۾ چمڪي رهيا آهن. سوشل ميڊيا مظلومن جو سهارو بڻيو آهي، هن گونگن کي زبان ڏني آهي ۽ آمراڻي سوچن اڳيان عوامي شعور جي هڪ مضبوط ديوار کڙي ڪئي آهي. جڏهن ڪنهن به سماج ۾ ڪو ظلم ٿئي ٿو ته هي پليٽ فارم هڪ گونج بڻجي ايوانن کي لوڏي ڇڏي ٿو. اهو ان جو هوائن جهڙو روشن ۽ معطر رخ آهي، پر افسوس جو تصوير جو ٻيو رخ تمام گهڻو تاريڪ ۽ روح کي ڏڪائي ڇڏيندڙ آهي. جتي هن ٽيڪنالاجي اسان کي سڄي دنيا سان ڳنڍيو آهي، اتي اسان کان اسان جو پاڻ کسي ورتو آهي. اسان اڄ هڪ اهڙي اڪيلائيءَ جي عذاب ۾ مبتلا آهيون، جنهن جو تاريخ ۾ ڪو مثال نٿو ملي. اسان جا فيس بڪ، انسٽاگرام يا واٽس ايپ تي هزارين دوست ۽ فالوئرز ته موجود آهن، پر جڏهن روح ڪنهن گهري درد مان گذرندو آهي ته دل جو حال اورڻ لاءِ ڪو هڪ سچو دوست به ميسر ناهي هوندو. اسان گهر جي هڪ ئي ڪمري ۾، هڪ ئي صوفي تي، مائٽن ۽ دوستن سان ويهي به هڪ ٻئي کان ڪيترا ئي ميل پري هوندا آهيون. جسماني طور گڏ هوندي به، اسان جا ذهن ڊجيٽل وائرل دنيا جي ويرن ۾ گم هوندا آهن. اسان اکيون ملائي ڳالهائڻ جي خوبصورت روايت وساري ويٺا آهيون. سوشل ميڊيا انساني نفسيات تي جيڪي وڏا وار ڪيا آهن، تن مان هڪ اسان جي صبر، تحمل ۽ گهرائيءَ جو خاتمو آهي. هتي هاڻي ڪنهن لکڻي يا فڪر کي پڙهڻ جو وقت ڪنهن وٽ ناهي، هر ڪنهن کي سيڪنڊن ۾ تفريح گهرجي. هتي محبت ۽ پيار کان وڌيڪ، نفرت، تعصب ۽ فرقيواريت تيزي سان پکڙجي ٿي. ڪوڙ کي سچ جو تيز چمڪندڙ لباس پارائي اهڙو پيش ڪيو ويندو آهي، جو عام انسان جي صحيح ۽ غلط کي سڃاڻڻ جي صلاحيت ئي مفلوج ٿي وڃي ٿي. ان کان به وڌيڪ دردناڪ ڳالهه اها آهي ته هتي هر انسان پنهنجي زندگيءَ جي مصنوعي خوشين، مهانگن کاڌن، ۽ گهمڻ ڦرڻ جي تصويرن جي نمائش ڪري رهيو آهي. ان مصنوعي چمڪ کي ڏسي، ٻئي پاسي ويٺل هڪ غريب يا وچولي طبقي جو انسان شديد احساسِ ڪمتري، محرومي ۽ ذهني عذاب جو شڪار ٿي رهيو آهي. اسان جي اها ڊجيٽل مصروفيت اسان کان اسان جي پرسڪون ننڊ، گهر وارن جا پيارا ٻول ۽ پاڻ سان گڏ گذاريل اهي خاموش ٻه پل کسي چڪي آهي، جيڪي انساني روح جو اصل سرمايو هئا. آخر ۾ سوچڻ جو مقام اهو آهي ته سوشل ميڊيا پنهنجي ذات ۾ نه امرت آهي نه زهر، هي رڳو هڪ هٿيار وانگر آهي. ان هٿيار سان ڪنهن جي زندگي سنوارجي، پنهنجي علم ۾ اضافو ڪجي يا پنهنجو قيمتي وقت ۽ اخلاق تباهه ڪجي، اهو فيصلو مڪمل طور تي اسان جي پنهنجي هٿ ۾ آهي. اسان کي هن ٽيڪنالاجي جو انڌو غلام نه، پر هڪ باشعور آقا بڻجڻو پوندو. اچو ته اڄ کان ئي ان مجازي دنيا جي مصنوعي چمڪ ڌمڪ مان ڪجهه وقت پنهنجي لاءِ بچايون. موبائل جي اسڪرين کي ڪجهه دير لاءِ بند ڪري، حقيقي دنيا جي زنده انسانن سان اکيون ملائي ڳالهايون، گهر ۾ ٻارن جي معصوم کِلڻ جا آواز ٻڌون، ٻڍڙن ماءُ پيءُ جي چهرن جي جھرين کي پيار سان ڏسون ۽ ان مٽيءَ جي خوشبوءِ کي محسوس ڪريون جنهن مان اسان جو وجود جڙيو آهي. ياد رکو، زندگي اسڪرين جي بي جان اسڪرولنگ ۽ لائيڪس ۾ ناهي، پر زنده انسانن جي ساهن، احساسن ۽ رشتن جي احترام ۾ آهي.