محبت جي بازار ۾ اخلاص جي ڳولا

ڇا اڄ محبت مري وئي آهي يا اسان ان کي سستو وکر ڪري ڇڏيو آهي؟ شايد محبت ڪڏهن به نٿي مري. محبت کي نه قبر نصيب ٿيندي آهي، نه ڪفن، نه جنازو. مرندا ماڻهو آهن، بدلجندا دور آهن، ٽٽندا رشتا آهن، پر محبت هر دور ۾ ڪنهن نه ڪنهن دل جي ڪنڊ ۾ چراغ بڻجي ٻرندي رهندي آهي. سوال اهو ناهي ته محبت زنده آهي يا مري وئي آهي؛ سوال اهو آهي ته ڇا اسان پنهنجي هٿن سان ان کي ايترو سستو، ايترو عام ۽ ايترو بي معنيٰ بڻائي ڇڏيو آهي جو هاڻي محبت جو ذڪر ٿيندي ئي ذهن ۾ اخلاص نه، پر شڪ پيدا ٿئي ٿو؟ هڪ زمانو هو، جڏهن محبت لفظن کان اڳ نظرن ۾ جنم وٺندي هئي. خاموشيون اقرار هونديون هيون، انتظار عبادت هوندو هو، وفا انسان جي شخصيت جو سڀ کان وڏو تعارف هوندو هو. ماڻهو سالن جا سال ڪنهن هڪ نالي سان جيئندا هئا، پر ان نالي کي بازار جي شيءِ نه بڻائيندا هئا. اڄ دور بدلجي ويو آهي. هاڻي محبت کي اظهار ڪرڻ ۾ رڳو چند سيڪنڊ لڳن ٿا، پر ان کي نڀائڻ لاءِ گهربل صبر، برداشت، عزت، اعتماد ۽ قرباني ناياب ٿي چڪا آهن. “آءِ لو يو” لکڻ آسان آهي، پر ڪنهن جي خاموشيءَ جي معنيٰ سمجهڻ ڏکيو آهي. ڪنهن جي ڳوڙهن جي ٻولي پڙهڻ ڏکيو آهي. ڪنهن جي ڪمزورين کي قبول ڪرڻ ڏکيو آهي. ڪنهن جي ڏکن ۾ پنهنجو حصو وجهڻ ڏکيو آهي.
اسان محبت کي احساس مان ڪڍي نمائش ۾ تبديل ڪري ڇڏيو آهي. هاڻي محبت دلين ۾ گهٽ ۽ اسڪرينن تي وڌيڪ نظر اچي ٿي. تصويرون وڌي ويون آهن، پر يادون گهٽجي ويون آهن. اسٽيٽس وڌي ويا آهن، پر سچائي گهٽجي وئي آهي. واعدا وڌي ويا آهن، پر انهن کي نڀائڻ وارو حوصلو گهٽجي ويو آهي. هر ماڻهو محبت جو دعويدار آهي، پر ذميواري جو بار کڻڻ لاءِ تيار ڪونهي. هر زبان تي وفا جو ذڪر آهي، پر هر قدم تي مفاد جو حساب آهي. محبت گلن جو نالو ناهي؛ گل ته شام ٿيڻ کان اڳ مرجهي ويندا آهن. محبت تحفن جو نالو ناهي؛ تحفا وقت سان پراڻا ٿي ويندا آهن. محبت ملاقاتن جو نالو ناهي؛ ملاقاتون ته قسمت به ڪرائي ڇڏيندي آهي. محبت ته ڪنهن جي عزت جي حفاظت ڪرڻ جو نالو آهي. محبت ڪنهن جي آزاديءَ کي قبول ڪرڻ جو نالو آهي. محبت ڪنهن جي اعتماد کي پنهنجي خواهشن کان مٿانهون رکڻ جو نالو آهي. محبت ۾ مالڪي نه هوندي آهي، ذميواري هوندي آهي. محبت قيد نه ڪندي آهي، پر پرواز ڪرڻ جي همت ڏيندي آهي. محبت ڪنٽرول نه ڪندي آهي، پر اعتماد ڪندي آهي. درياءَ جڏهن تمام گهڻو شور ڪندو آهي ته اڪثر پنهنجي ڪنارن کي ٽوڙي ويهندو آهي، پر خاموش وهندڙ پاڻي هزارين ايڪڙ زمين کي سرسبز ڪري ڇڏيندو آهي. محبت به اهڙي ئي درياءَ وانگر آهي، جيڪا محبت هر گهڙي پنهنجو اعلان ڪندي رهي، شايد اها پاڻ کي ثابت ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهي هجي؛ پر جيڪا محبت خاموشيءَ سان ڪنهن جي زندگيءَ ۾ سڪون، تحفظ ۽ اعتماد بڻجي رهي، اهائي محبت جو سڀ کان سچو روپ آهي. اسان کي محبت ڪرڻ سيکاريو ويو، پر محبت نڀائڻ نه سيکاريو ويو. اسان کي ڪنهن کي حاصل ڪرڻ جو شوق ڏنو ويو، پر ڪنهن جي دل سنڀالڻ جي تربيت نه ملي. اسان کي لفظن سان دل کٽڻ اچي ويو، پر عملن سان اعتبار قائم رکڻ نه آيو. ان ڪري اڄ محبتن کان وڌيڪ زخمي دلين جو تعداد وڌي ويو آهي. زندگيءَ جو سڀ کان وڏو الميو اهو ناهي ته ماڻهو اڪيلو رهجي وڃي؛ سڀ کان وڏو الميو اهو آهي ته ماڻهو ڪنهن جي موجودگيءَ ۾ به اڪيلو محسوس ڪري. ڪيترائي رشتا گڏ هجڻ باوجود خالي آهن، ڇاڪاڻ ته انهن مان احترام، اعتماد ۽ سچائي نڪري چڪي آهي. جتي خوف هجي، اتي محبت نٿي رهي. جتي شڪ هر ڳالهه تي غالب اچي وڃي، اتي محبت آهستي آهستي دم ٽوڙي ڇڏيندي آهي، جتي عزت ختم ٿي وڃي، اتي محبت جو نالو باقي رهي سگهي ٿو، حقيقت نه. شايد اسان محبت کي خواهش سان گڏي ويٺا آهيون. خواهش حاصل ڪرڻ چاهي ٿي، محبت سنڀالڻ چاهي ٿي. خواهش پنهنجي باري ۾ سوچيندي آهي، محبت سامهون واري جي باري ۾. خواهش وقتي هوندي آهي، محبت وقت جي هر امتحان مان گذرندي آهي. خواهش خوبصورتي ڏسي ٿي، محبت انسان ڏسي ٿي. خواهش موسم بدلجڻ سان بدلجي وڃي ٿي، محبت خزائن ۾ به ساوڪ ڳولهيندي آهي.
محبت ڪڏهن به مڪمل ماڻهن کي نه ڳولهيندي آهي. محبت ته اڻپوري انسان کي قبول ڪرڻ جو حوصلو پيدا ڪندي آهي. ڪنهن جي خامين کي ڏسي به سندس عزت برقرار رکڻ، ڪنهن جي ڪمزورين کي هٿيار بڻائڻ بدران سهارو بڻجڻ، ڪنهن جي خاموشيءَ کي بي رخي نه سمجهڻ، پر ان جي پويان لڪل ٿڪاوٽ ۽ درد کي محسوس ڪرڻ، اهي سڀ محبت جا اهي روپ آهن، جيڪي هاڻي آهستي آهستي ناياب ٿيندا پيا وڃن. اڄ جي دنيا ۾ ماڻهو جواب دير سان اچڻ تي محبت تي شڪ ڪندا آهن، پر اهو نه سوچيندا آهن ته شايد سامهون وارو ڪنهن جنگ مان گذري رهيو هجي، جيڪا اکين سان نظر نٿي اچي. هر انسان جي اندر هڪ اهڙو طوفان هوندو آهي، جنهن جي خبر صرف ان کي هوندي آهي. محبت جو اصل امتحان به اتي ئي شروع ٿيندو آهي، جتي لفظ ختم ٿيندا آهن ۽ احساس ڳالهائڻ شروع ڪندا آهن. شايد اسان کي ٻيهر محبت جي تعريف لکڻ جي ضرورت آهي. محبت دل کٽڻ نه، دل بچائڻ جو فن آهي. محبت ڪنهن کي پنهنجو بڻائڻ نه، پر پاڻ وٽ محفوظ محسوس ڪرائڻ جو نالو آهي. محبت اها ڇانوَ آهي، جنهن هيٺ انسان پنهنجا خوف لڪائي سگهي. محبت اهو آسمان آهي، جنهن ۾ اعتماد جا پکي آزاديءَ سان اڏامي سگهن. محبت اها دعا آهي، جيڪا ڪنهن جي نالي کانسواءِ به قبول ٿيڻ جي تمنا رکي ٿي. آخر ۾ رڳو هڪ سوال رهجي وڃي ٿو: ڇا محبت واقعي مري وئي آهي؟ نه. محبت اڄ به زنده آهي، پر اها شور ڪندڙ بازارن ۾ نه، خاموش ڪردارن ۾ ملي ٿي. اها وڏن دعوائن ۾ نه، ننڍن عملن ۾ ملي ٿي. اها مهانگن تحفن ۾ نه، پر وقت ڏيڻ، عزت ڏيڻ، اعتماد ڏيڻ ۽ ڏک ۾ ساٿ ڏيڻ ۾ ملي ٿي. ياد رکو، جنهن محبت ۾ احترام نه هجي، اها رڳو خواهش آهي؛ ۽ جنهن محبت ۾ قرباني نه هجي، اها رڳو لفظن جي سجاوٽ آهي. محبت کي لفظن سان نه، پر ڪردار سان زنده رکبو آهي. ڇاڪاڻ ته وقت هر خوبصورت چهري کي بدلائي ڇڏيندو، هر گل کي مرجهائي ڇڏيندو، هر موسم کي گذاري ڇڏيندو، پر جيڪو انسان ڪنهن ٻئي جي دل ۾ عزت، اعتماد ۽ سڪون ڇڏي ويندو، اهوئي محبت جي اصل معنيٰ لکي ويندو.