مشقت ئي مهارت جو سبب بڻجي ٿي

زندگيءَ جي وڏي سچائين مان هڪ سچائي اها به آهي ته ڪوبه انسان رڳو هنر جي موجودگيءَ سان ڪامل نٿو بڻجي. قابليت هڪ امڪان آهي، پر ان امڪان کي حقيقت بڻائڻ لاءِ مسلسل محنت، رياضت، تجربي ۽ ثابت قدميءَ جي ضرورت پوي ٿي. ڪنهن ڪم بابت ڄاڻ رکڻ ۽ ان ڪم ۾ واقعي ماهر ٿي وڃڻ، ٻئي الڳ منزلون آهن. ڄاڻ دروازو کولي ٿي، پر مشقت انسان کي ان دروازي مان اڳتي وٺي وڃي ٿي. دنيا ۾ اهڙا ڪيترائي ماڻهو ملندا، جن وٽ صلاحيت ته هوندي آهي، پر اها صلاحيت استعمال نه ٿيڻ سبب آهستي آهستي بي اثر ٿي ويندي آهي. ٻئي طرف ڪي ماڻهو شروعات ۾ معمولي قابليت رکن ٿا، پر پنهنجي مسلسل جدوجهد سان اهڙي مهارت حاصل ڪري وٺن ٿا، جو پوءِ سندن ڪم ئي سندن سڃاڻپ بڻجي وڃي ٿو. فرق قدرت جي ڏنل صلاحيت ۾ گهٽ ۽ ان صلاحيت کي سنوارڻ واري محنت مشقت ۾ وڌيڪ هوندو آهي. ڪوبه ڪاريگر پهرين ڏينهن کان ڪامل ڪاريگر نه هوندو آهي. هٿ ڪم ڪندي سکندا آهن، ذهن غلطيون ڏسي درستگي حاصل ڪندو آهي ۽ تجربو انسان کي انهن ڳالهين کان واقف ڪندو آهي، جيڪي ڪتابن ۾ لکيل نه هونديون آهن. مشقت انسان کي ڪم جي ظاهري صورت کان وٺي ان جي اندروني راز تائين پهچائي ٿي. بار بار ڪوشش ڪرڻ سان هٿ ۾ رواني، سوچ ۾ پختگي ۽ فيصلي ۾ اعتماد پيدا ٿئي ٿو. اسان جي سماج جو هڪ وڏو الميو اهو به آهي ته ڪيترائي ماڻهو نتيجو ته جلدي چاهين ٿا، پر ان نتيجي تائين پهچڻ واري رياضت کان پاسو ڪن ٿا. شهرت کپي ٿي، پر سفر جي سختي نه؛ ڪاميابي کپي ٿي، پر ناڪامين مان سکڻ جي همت نه؛ مهارت کپي ٿي، پر مشق لاءِ وقت ڏيڻ جو حوصلو نه آهي. جڏهن ته حقيقت اها آهي ته ڪاميابي ڪنهن مختصر رستي جو ٻيو نالو ناهي. اها مسلسل قدم کڻڻ، ڪري وري اٿڻ ۽ پنهنجي ڪم کي هر ڏينهن اڳ کان بهتر ڪرڻ جو نالو آهي. مشقت صرف جسم کي نه، انسان جي ڪردار کي به تربيت ڏئي ٿي. محنت ڪندڙ ماڻهو انتظار ڪرڻ سکي ٿو، پنهنجي ڪم جون خاميون قبول ڪري ٿو، تنقيد مان فائدو وٺي ٿو ۽ پنهنجي ڪاميابيءَ کي اتفاق سمجهڻ بدران جدوجهد جو نتيجو سمجهي ٿو. اهڙي انسان ۾ عاجزي به پيدا ٿئي ٿي، ڇاڪاڻ ته هو ڄاڻي ٿو ته هر مهارت جي پويان بي شمار ڪلاڪن جي خاموش رياضت لڪل آهي. حقيقي ماهر اهو ناهي جيڪو پنهنجي ڪمال جا قصا ٻڌائيندو رهي؛ حقيقي ماهر اهو آهي جنهن جو ڪم پاڻ ڳالهائي. سندس هٿن جي حرڪت ۾ تجربو، سوچ ۾ ترتيب، فيصلي ۾ پختگي ۽ نتيجي ۾ معيار نظر اچي ٿو. هو هر ڪم کي آخري ڪم سمجهي ذميواريءَ سان ڪري ٿو، ڇاڪاڻ ته سندس لاءِ ڪم صرف روزگار جو ذريعو نه، پر پنهنجي شخصيت جو اظهار هوندو آهي. مشقت جو سڀ کان وڏو حسن اهو آهي ته اها انسان کي پنهنجي ڪم سان وفادار بڻائي ٿي، جيڪو ماڻهو هڪ ئي ڪم کي بار بار بهتر ڪرڻ جي ڪوشش ڪري ٿو، اهو آهستي آهستي ان ڪم جي بارڪين کي سمجهڻ لڳي ٿو، جتي عام نظر ختم ٿئي ٿي، اتي ماهر جي نظر شروع ٿئي ٿي. هو ننڍڙي غلطيءَ کي به ڏسي وٺندو آهي، معمولي فرق کي به محسوس ڪندو آهي ۽ سادي ڪم ۾ به معيار پيدا ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو آهي. زندگيءَ ۾ ڪو به وڏو مقام اوچتو حاصل نٿو ٿئي. هر ڪمال جي پويان هڪ اهڙو دور ضرور هوندو آهي، جنهن ۾ انسان کي داد کان وڌيڪ خاموشي، آسانيءَ کان وڌيڪ مشقت ۽ ڪاميابيءَ کان وڌيڪ ناڪامي نصيب ٿيندي آهي، پر جيڪو ان مرحلي مان ڀڄي نٿو، اهوئي آخرڪار پنهنجي صلاحيت کي مهارت ۾ تبديل ڪري ٿو. ان ڪري نوجوانن کي رڳو اهو نه سيکارڻ گهرجي ته ڪهڙو ڪم چونڊيو، پر اهو به سيکارڻ گهرجي ته چونڊيل ڪم سان ڪهڙي وفاداري رکڻي آهي. دنيا ۾ دروازا گهڻا آهن، پر هر دروازي جي اڳيان مشقت جو امتحان ضرور بيٺل آهي، جيڪو امتحان کان ڊڄي واپس موٽي وڃي ٿو، اهو امڪان ۾ ئي رهجي وڃي ٿو؛ جيڪو امتحان کي قبول ڪري ٿو، اهو قابليت کي ڪمال ۾ بدلائي ڇڏي ٿو. هنر انسان کي رستو ڏيکاري سگهي ٿو، پر مشقت ان رستي تي هلڻ سيکاري ٿي. علم انسان کي روشني ڏئي سگهي ٿو، پر عمل ان روشنيءَ کي زندگيءَ ۾ آڻي ٿو. ارادو شروعات ڪرائي سگهي ٿو، پر مستقل مزاجي منزل تائين پهچائي ٿي. تنهنڪري ڪمال کي ڪنهن هڪ ڏينهن جي ڪاميابي نه سمجهڻ گهرجي؛ ڪمال ته هر ڏينهن پاڻ کي اڳ کان ٿورو بهتر بڻائڻ جو مسلسل عمل آهي. حقيقت ۾ انسان جي اصل سڃاڻپ سندس دعويٰ سان نه، سندس عمل سان ٿيندي آهي. جنهن وٽ هنر آهي، اهو قابل ٿي سگهي ٿو؛ جيڪو هنر کي مشقت سان سنواري ٿو، اهو ماهر بڻجي ٿو؛ ۽ جيڪو پنهنجي مهارت کي اخلاص، ذميواري ۽ انسانيت سان استعمال ڪري ٿو، اهو پنهنجي ڪم کي خدمت جو درجو ڏئي ڇڏي ٿو. هنر ٻج آهي، مشقت پاڻي آهي، تجربو ان جي زمين آهي ۽ ڪمال ان محنت جو ڦل آهي.