هڪ معصوم جي دانهن: عبدالستار هاڻي ڪڏهن موٽي ايندو؟

سنڌ جي ڌرتيءَ تي جڏهن ڪنهن معصوم ٻار جي کلندڙ آواز بدران سندس گهر مان ماتم جون صدائون اچن ٿيون، تڏهن رڳو هڪ خاندان نه، پر سڄي سماج جو ضمير زخمي ٿي وڃي ٿو. شڪارپور جي تعلقي ڳڙهي ياسين ڀرسان نبي شاهه وڳڻ ٿاڻي جي حد ۾ پيش آيل اهو افسوسناڪ واقعو به اهڙو ئي زخم آهي، جيڪو شايد ڪيترين ئي مائرن جي دلين کي ڏڪائي ويو هوندو.
رپورٽ ٿيل ڄاڻ موجب موٽرسائيڪل سوار هٿياربندن جي فائرنگ ۾ 6 سالن جو معصوم عبدالستار جعفري پنهنجي 55 سالن جي والد غلام حسين جعفري سان گڏ مارجي ويو. پوليس موجب واقعو جعفري برادري جي ٻن ڌرين وچ ۾ هلندڙ پراڻي تڪرار جي پسمنظر ۾ پيش آيو، پر هتي سڀ کان وڏو سوال اهو آهي ته عبدالستار جو ڪهڙو ڏوهه هو؟ ڇهن سالن جي عمر ۾ ٻار کي تڪرارن جي خبر ڪٿي هوندي آهي؟ هن کي ته رڳو پنهنجي ماءُ جي هنج، پيءُ جي آڱر، رانديڪن، اسڪول ۽ پنهنجي ننڍڙي دنيا سان مطلب هوندو آهي. هن عمر ۾ ٻار نفرتون نه سکندو آهي، هو ته محبت سکندو آهي. هو ڪنهن کي دشمن نٿو سمجهي، هو هر چهري ۾ پنهنجو ماڻهو ڳولهيندو آهي. اڄ جيڪڏهن عبدالستار جي ماءُ پنهنجي گهر جي دروازي ڏانهن ڏسي رهي هوندي ته شايد سندس دل چوندي هوندي ته دروازو کلي ۽ سندس معصوم پٽ ڊوڙندو اچي چوي: “امڙ! مان اچي ويس”، پر اهو آواز هاڻي ڪڏهن به نه ايندو. اها ماءُ ڪيئن سمجهندي ته جنهن ٻار کي هن مهينن تائين پنهنجي وجود جو حصو بڻائي پاليو، جنهن جي پهرين مرڪ ڏٺي، جنهن جي پهرين ڳالهه ٻڌي، جنهن کي بيماريءَ ۾ راتين جون راتيون جاڳي سنڀاليو، اهو ٻار اوچتو هن دنيا مان هليو ويو؟
هڪ ماءُ لاءِ پٽ رڳو پٽ نه هوندو آهي؛ هو سندس اميد هوندو آهي، سندس مستقبل هوندو آهي، سندس دعائن جو مرڪز هوندو آهي ۽ جڏهن اها ماءُ پنهنجي ٻار جي بدران سندس تصوير کي ڏسندي ته شايد سندس دل مان هڪ ئي پڪار نڪرندي هوندي: “منهنجي عبدالستار جو ڪهڙو ڏوهه هو؟” هي سوال صرف هڪ ماءُ جو ناهي. هي سوال سڄي سماج کان آهي. اسان جي سماج ۾ پراڻا تڪرار نسلن تائين هلندا اچن ٿا. هڪ نسل جي ڪاوڙ ٻي نسل تائين منتقل ٿيندي آهي، هڪ واقعي جو بدلو ٻئي واقعي سان ورتو ويندو آهي، پوءِ خاندانن وچ ۾ نفرت جون ديوارون ايتريون اوچيون ٿي وڃن ٿيون جو انهن جي ڇانوَ ۾ معصوم ٻارن جا مستقبل به دفن ٿي وڃن ٿا، پر ڇا ڪنهن پراڻي تڪرار جو بدلو هڪ معصوم ٻار جي زندگي ٿي سگهي ٿو؟ ڇا ڪنهن انسان جي ڪاوڙ ايتري وڏي ٿي سگهي ٿي جو ان ۾ هڪ ڇهن سالن جي ٻار جي زندگيءَ جي قيمت به نظر نه اچي؟
اسان کي هن واقعي مان رڳو افسوس ڪرڻ نه گهرجي، پر پنهنجي سماج کان اهو سوال به ڪرڻ گهرجي ته آخر اسان ڪڏهن نفرت جي هن دائري کي ٽوڙينداسين؟ اڄ عبدالستار نه آهي. سندس والد غلام حسين به نه رهيو. هڪ گهر جون ٻه زندگيون ختم ٿي ويون، پر ان سان گڏ هڪ ماءُ جي زندگي به ڄڻ ٻن حصن ۾ ورهائجي وئي آهي. هڪ حصو ان وقت تائين، جڏهن سندس پٽ سندس ڀرسان هو ۽ ٻيو حصو هاڻي، جڏهن هر صبح، هر شام ۽ هر رات سندس ياد سان گذرندي. سنڌ جي روايتن ۾ ماءُ جي عزت، مهمان نوازي، محبت ۽ انسانيت جا وڏا مثال ملن ٿا. اسان جي صوفي بزرگن هميشه امن، برداشت، محبت ۽ انسانيت جو درس ڏنو. پوءِ اسان جي ڳوٺن ۽ شهرن ۾ اهڙي نفرت ڇو پيدا ٿي رهي آهي، جيڪا آخرڪار ٻارن جي زندگين کي به پنهنجي لپيٽ ۾ وٺي ٿي؟
اڄ ضرورت آهي ته برادرين جا وڏا، علائقي جا معزز ماڻهو، عالم، استاد ۽ ذميوار شهري اڳتي اچن. پراڻن تڪرارن کي وڌيڪ خونريزيءَ طرف وڃڻ کان روڪڻ لاءِ سنجيده ڪوششون ٿيڻ گهرجن. قانون لاڳو ڪندڙ ادارن لاءِ به ضروري آهي ته اهڙن واقعن جي شفاف جاچ ڪئي وڃي ۽ قانون موجب ذميوارن کي انصاف جي ڪٽهڙي تائين پهچايو وڃي. ڇو ته انصاف رڳو مقتول خاندان جو حق ناهي، انصاف سماج جي امن جي ضمانت به آهي. اسان کي اهو به سوچڻو پوندو ته جڏهن ٻن بالغن جو تڪرار هجي ته ان جي سزا ٻارن کي ڇو ملي؟
عبدالستار شايد وڏو ٿي ڊاڪٽر بڻجي ها، استاد بڻجي ها، انجنيئر بڻجي ها، پنهنجي ماءُ جو سهارو بڻجي ها. شايد هو پنهنجي ڳوٺ جو نالو روشن ڪري ها، پر هاڻي اهي سڀ امڪان هڪ ئي لمحي ۾ ختم ٿي ويا. هڪ معصوم ٻار جي موت اسان سڀني کان پڇي رهي آهي: “ڇا مون کي پنهنجي ننڍپڻ سان گڏ جيئڻ جو حق نه هو؟” ۽ سندس امڙ جي خاموش اکين ۾ شايد هڪ ٻي دانهن لڪل آهي: “منهنجي ٻار کي واپس ته نٿا آڻي سگهو، پر منهنجي ٻئي ٻار لاءِ، ڪنهن ٻي ماءُ جي ٻار لاءِ، امن ته آڻي سگهو ٿا!” اها دانهن ٻڌڻ گهرجي. عبدالستار واپس نه ايندو. غلام حسين به واپس نه ايندو، پر جيڪڏهن هن سانحي کانپوءِ به اسان پراڻين نفرتن کي جاري رکيو ته پوءِ خبر ناهي ايندڙ جنازو ڪنهن معصوم جو هجي. اچو ته رت جي بدلي رت واري سوچ کي ختم ڪريون. اچو ته تڪرارن جو فيصلو قانون ۽ ڳالهين ذريعي ڪريون. اچو ته پنهنجن ٻارن کي اهڙو سنڌ ڏيون، جتي هو بندوق جي آواز کان نه، اسڪول جي گهنٽيءَ کان سڃاتا وڃن. جتي ماءُ پنهنجي ٻار کي دروازي کان ٻاهر موڪلڻ وقت خوف نه، دعا ڪري ۽ جتي ڪنهن ڇهن سالن جي عبدالستار جي ماءُ کي ڪڏهن به اها دانهن نه ڪرڻي پوي: “منهنجو معصوم ٻار آخر ڇو ماريو ويو؟” عبدالستار جي ماءُ جي اکين جا ڳوڙها شايد سڄي سنڌ لاءِ سوال آهن. هاڻي فيصلو اسان کي ڪرڻو آهي ته انهن ڳوڙهن کي رڳو ڏسون ٿا يا انهن مان امن جو رستو به ڪڍون ٿا.