سڏ پڙاڏا وائڙا ويندا ڪونه وريام
سنڌ سنڌ وارن جي هڪ عظيم ڌرتي آهي، جنهن جي ڪُک مان ڪيئي قلم ڌڻي، عالم، اڪابر، ڏاها ۽ ڏات ڌڻي پيدا ٿيا جن پنهنجي فهم ۽ فڪر سان پنهنجي سموري قوم جو پنهنجي عمل سان ڳاٽ اوچو پئي رکيو آهي.
سنڌ سنڌ وارن جي هڪ عظيم ڌرتي آهي، جنهن جي ڪُک مان ڪيئي قلم ڌڻي، عالم، اڪابر، ڏاها ۽ ڏات ڌڻي پيدا ٿيا جن پنهنجي فهم ۽ فڪر سان پنهنجي سموري قوم جو پنهنجي عمل سان ڳاٽ اوچو پئي رکيو آهي.
شعر ۽ ادب ۾ عورت جي تصور جي حوالي سان تاريخ ۾ جهاتي پائي ڏسبو ته يوناني ڏاهي افلاطون پنهنجي تصنيف (Platonic Love) ۾ عورت سان روحاني محبت جو ذڪر ڪيو آهي. افلاطون ان ڪتاب ۾ جسماني تعلق کان وڌيڪ روحاني تعلق تي زور ڏنو آهي.
اياز جديد سنڌي شاعريءَ جو هڪ اهڙو انمول رَتن ۽ سگهارو سِرجڻهار آهي، جنهن پنهنجي فڪري جوت، تخيلي ڪمال ۽ فني حُسناڪين سان پنهنجن ڪوتائن کي اهڙو جرڪايو ۽ مالامال ڪيو آهي، جو وڏي عرصي تائين اُنهن جي جوت ۽ جوهر کي حالتن جي ڪائي دز ۽ ڌوڙ ڌنڌلائي نه ٿي سگهي.
ملڪ ۾ فوج جي ڪمان تبديل ٿي چڪي آهي. 29 نومبر 2022 تي نئين آرمي چيف جنرل عاصم منير پاڪ فوج جي ڪمان سنڀالي ورتي آهي. هو فوج جو سترهون سپهه سالار آهي. ايئن جنرل قمر جاويد باجوه جو ڇهه سالا دور پنهنجي پڄاڻي تي پهتو.
مانڊوي (ڪڇ) جي هيءَ گجراتي فئملي ”قادر ڏنو حاجي اسحاق“ ٽيڪسٽائيل ۽ Lesso بزنيس ۾ ممباسا- بلڪه سڄي ڪينيا ۽ اوڀر آفريڪا ۾ شروعاتي ڪمپنين مان اوچي ۽ امير ڪمپني آهي.
ڏٺو وڃي ته آفريڪا جا لکين ماڻهو سندن گھرن مان اغوا ڪري مختلف ملڪن ڏي غلامن طور موڪليا ويا ٿي. سورهين سترهين ۽ ارڙهين صديءَ ۾ ته هن کنڊ آفريڪا جي رهواسين کي کنڀي هندي وڏي سمنڊ ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ جي ٻئي پار، جهازن ۾ جانورن وانگر ڦُسي غلامن طور وڪڻڻ جو ڪاروبار عروج تي هو.
آفريڪا کنڊ دنيا ۾ ٻئي نمبر تي وڏو کنڊ آهي. ايراضيءَ ۾ به ته پکيڙ ۾ به. آفريڪا کنڊ ۾ 55 ملڪ اچي وڃن ٿا، جن مان هڪ ويسٽرن صحارا جيڪو 1884ع کان 1975ع تائين اسپيني صحرا سڏيو ويو ٿي
هن کان اڳ ڪن هنڌن تي هتي جي ٻولي سواحليءَ جو هڪ لفط ڪَنگا (Kanga) استعمال ڪيو اٿم، جنهن تي ڪجهه سِٽون لکڻ چاهيان ٿو.
پاڻ زئنزيبار ٻيٽ جي اهم ۽ آڳاٽي شهر اسٽون ٽائون جي ڳالهه ڪري رهيا هئاسين، جيڪو هڪ تاريخي شهر آهي، جتي ماضيءَ جون راڻيون ۽ سلطان رهيا. عرب، ايراني ۽ انڊين وڏا واپاري سيٺ رهيا.
اسان وٽ اڪثر اها ڳالهه بحث هيٺ ايندي آهي، ته قدرت هر شيءِ انسان جي ڀلي لاءِ ٺاهي آهي ته پوءِ مڇر مان ڪهڙو فائدو آهي؟
هونءَ خير جي ڪمن لاءِ ڪريڊٽ فقط ”سيوا حاجي پارو“ نالي آغا خاني خوجي کي نٿو ڏئي سگهجي، آفريڪا جي ملڪن: ڪينيا، يوگينڊا، تنزانيا، زئنزيبار وغيره ۾ بوهرين ۽ خوجن (اسماعيلي ۽ اثنا عشري) ۽ ڪڇين جون عوام لاءِ ڪيتريون ئي اسپتالون، اسڪول ۽ پارڪ نظر اچن ٿا.
تنزانيا جي تاريخي شهر باگامويو (Bagamoyo) جي ڳالهه نڪتي آهي، ته هتي جي هڪ اهم آغا خاني کوجي همراهه سيوا حاجي پارو (Sewa Haji Paroo) بابت چند سٽون لکڻ ضروري سمجهان ٿو. اهو ان ڪري نه ته باگامويو ۾ هي ئي هڪ ننڍي کنڊ جو ماڻهو رهيو ٿي.