سر مارٽن اسٽينلي ۽ ”باگامويو“ شهر
مٿي لکيل يورپي Explorers مان هڪ ٻيو اسٽينلي (سڄو نالو: Sir Henry Morton Stanely) به مشهور آهي، جيڪو پڻ لڳ ڀڳ ان ئي ڏهاڪي ۾ زئنزيبار ۾ هو، جنهن ۾ رچرڊ برٽن رهيو.
مٿي لکيل يورپي Explorers مان هڪ ٻيو اسٽينلي (سڄو نالو: Sir Henry Morton Stanely) به مشهور آهي، جيڪو پڻ لڳ ڀڳ ان ئي ڏهاڪي ۾ زئنزيبار ۾ هو، جنهن ۾ رچرڊ برٽن رهيو.
زئنزيبار ٻيٽ جو ”اسٽون ٽائون“ شهر سڄي اوڻهين صدي شان ۽ ٺاٺ ۾ رهيو. هن شهر ۾ خوب پئسو ڏوڪڙ ايندو رهيو، خوب ترقي ٿيندي رهي پر پوءِ صدي جي آخري ڏهاڪن ۾ هي شهر- بلڪه ”سلطنت زنجبار“ وئي پٺتي پوندي.
1744ع ڌاري عمان تي- يعني زئنزيبار تي پڻ، عمان جي البوسعيدي (Al-Busaidi) گهراڻي جي حڪومت ٿي ۽ احمد بن سعيد، ان بعد ان جو پُٽ سلطان بن احمد تخت تي ويٺا.
هتي اهو لکندو هلان ته زئنزيبار ۾ جنهن عمارت ۾ هائوس آف ونڊرس وارو ”عجائب گهر“ آهي اهو دراصل زئنزيبار جي ٻئي نمبر حاڪم (سلطان) برغش بن سعيد جي ٺهرايل ڇهن محلن مان هڪ آهي، جيڪو هُن پنهنجي دور حڪومت (1870ع کان 1888ع) ۾ سن 1883ع ۾ ٺهرايو هو.
پنهنجي پڙهندڙن کي هڪ دفعو وري سبق پڪو ڪرائڻ لاءِ مختصر طور لکندو هلان ته هن ملڪ جي جاگرافي ڇا آهي،
منهنجي خيال ۾ پنهنجي پڙهندڙن لاءِ هتي صفحو ٻه هن زئنزيبار جي عرب شهزادي سيده سالمه (Emily Ruete) بابت ضرورلکان.
زئنزيبار ٻيٽ (انگوجا) جو اولهه وارو پاسو ”اسٽون ٽائون“ سڏجي ٿو، جيڪو هڪ پراڻو علائقو آهي ۽ آڳاٽي وقت کان آباد آهي. هتي جي راڻي فاطمه، سلطان، عرب، ايراني ۽ انڊين امير واپاري ۽ ٻيا اهم ماڻهو هن علائقي ۾ رهيا.
زئنزيبار جي وڏي ٻيٽ انگوجا ۽ ان جي شهرن جو ذڪر ڪندي هڪ شهر ”باگامويو“ (Bagamoyo) جو احوال لکڻ ضروري سمجهان ٿو جيئن ڪو هالا پراڻا ۾ رهي ڄام شوري جي ڳالهه ڪري.
پاڻ زئنزيبار جي اهم ٻيٽ ”انگوجا“ جي ڳالهه ڪيون، جنهن تي هن ٻيٽ جو آڳاٽو شهر ”اسٽون ٽائون“ آهي.
زئنزيبار ٻيٽ جي آڳاٽي ۽ تاريخي شهر ”اسٽون ٽائون“ جي ڪرائون نالي هڪ هوٽل ۾ مون رهڻ ۾ بهتري سمجهي، جنهن علائقي جي ماڻهن جي چهل پهل ۽ تاريخي جايون ڏسڻ لاءِ دنيا جا ٽوئرسٽ اچن ٿا.
ڪاليج کان موٽندي رباب ڪلفي وٺي بس ۾ ويٺي، هوءَ بي حد پياري صورت جي مالڪه ھئي… رنگ اڇو، نقش تکا، وار ڀورا گهنگهريالا، بس ۾ ويٺل ماڻھن جون نظرن ذري ذري ھن ڏانھن پئي وريون
زئنزيبار ٻيٽ جي جنهن علائقي ”اسٽون ٽائون“ جي هوٽل ۾ مون رهائش اختيار ڪئي اهو هن ٻيٽ جو هڪ آڳاٽو ۽ تاريخي شهر آهي، جتي جون جهونيون عمارتون ڏسڻ ۽ تاريخ جي ڳڙکين ۾ جاچڻ لاءِ دنيا جا سياح اچن ٿا.