نئون سپهه سالار نيون اميدون
ملڪ ۾ فوج جي ڪمان تبديل ٿي چڪي آهي. 29 نومبر 2022 تي نئين آرمي چيف جنرل عاصم منير پاڪ فوج جي ڪمان سنڀالي ورتي آهي. هو فوج جو سترهون سپهه سالار آهي. ايئن جنرل قمر جاويد باجوه جو ڇهه سالا دور پنهنجي پڄاڻي تي پهتو.
ملڪ ۾ فوج جي ڪمان تبديل ٿي چڪي آهي. 29 نومبر 2022 تي نئين آرمي چيف جنرل عاصم منير پاڪ فوج جي ڪمان سنڀالي ورتي آهي. هو فوج جو سترهون سپهه سالار آهي. ايئن جنرل قمر جاويد باجوه جو ڇهه سالا دور پنهنجي پڄاڻي تي پهتو.
مانڊوي (ڪڇ) جي هيءَ گجراتي فئملي ”قادر ڏنو حاجي اسحاق“ ٽيڪسٽائيل ۽ Lesso بزنيس ۾ ممباسا- بلڪه سڄي ڪينيا ۽ اوڀر آفريڪا ۾ شروعاتي ڪمپنين مان اوچي ۽ امير ڪمپني آهي.
ڏٺو وڃي ته آفريڪا جا لکين ماڻهو سندن گھرن مان اغوا ڪري مختلف ملڪن ڏي غلامن طور موڪليا ويا ٿي. سورهين سترهين ۽ ارڙهين صديءَ ۾ ته هن کنڊ آفريڪا جي رهواسين کي کنڀي هندي وڏي سمنڊ ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ جي ٻئي پار، جهازن ۾ جانورن وانگر ڦُسي غلامن طور وڪڻڻ جو ڪاروبار عروج تي هو.
آفريڪا کنڊ دنيا ۾ ٻئي نمبر تي وڏو کنڊ آهي. ايراضيءَ ۾ به ته پکيڙ ۾ به. آفريڪا کنڊ ۾ 55 ملڪ اچي وڃن ٿا، جن مان هڪ ويسٽرن صحارا جيڪو 1884ع کان 1975ع تائين اسپيني صحرا سڏيو ويو ٿي
هن کان اڳ ڪن هنڌن تي هتي جي ٻولي سواحليءَ جو هڪ لفط ڪَنگا (Kanga) استعمال ڪيو اٿم، جنهن تي ڪجهه سِٽون لکڻ چاهيان ٿو.
پاڻ زئنزيبار ٻيٽ جي اهم ۽ آڳاٽي شهر اسٽون ٽائون جي ڳالهه ڪري رهيا هئاسين، جيڪو هڪ تاريخي شهر آهي، جتي ماضيءَ جون راڻيون ۽ سلطان رهيا. عرب، ايراني ۽ انڊين وڏا واپاري سيٺ رهيا.
اسان وٽ اڪثر اها ڳالهه بحث هيٺ ايندي آهي، ته قدرت هر شيءِ انسان جي ڀلي لاءِ ٺاهي آهي ته پوءِ مڇر مان ڪهڙو فائدو آهي؟
هونءَ خير جي ڪمن لاءِ ڪريڊٽ فقط ”سيوا حاجي پارو“ نالي آغا خاني خوجي کي نٿو ڏئي سگهجي، آفريڪا جي ملڪن: ڪينيا، يوگينڊا، تنزانيا، زئنزيبار وغيره ۾ بوهرين ۽ خوجن (اسماعيلي ۽ اثنا عشري) ۽ ڪڇين جون عوام لاءِ ڪيتريون ئي اسپتالون، اسڪول ۽ پارڪ نظر اچن ٿا.
تنزانيا جي تاريخي شهر باگامويو (Bagamoyo) جي ڳالهه نڪتي آهي، ته هتي جي هڪ اهم آغا خاني کوجي همراهه سيوا حاجي پارو (Sewa Haji Paroo) بابت چند سٽون لکڻ ضروري سمجهان ٿو. اهو ان ڪري نه ته باگامويو ۾ هي ئي هڪ ننڍي کنڊ جو ماڻهو رهيو ٿي.
مٿي لکيل يورپي Explorers مان هڪ ٻيو اسٽينلي (سڄو نالو: Sir Henry Morton Stanely) به مشهور آهي، جيڪو پڻ لڳ ڀڳ ان ئي ڏهاڪي ۾ زئنزيبار ۾ هو، جنهن ۾ رچرڊ برٽن رهيو.
زئنزيبار ٻيٽ جو ”اسٽون ٽائون“ شهر سڄي اوڻهين صدي شان ۽ ٺاٺ ۾ رهيو. هن شهر ۾ خوب پئسو ڏوڪڙ ايندو رهيو، خوب ترقي ٿيندي رهي پر پوءِ صدي جي آخري ڏهاڪن ۾ هي شهر- بلڪه ”سلطنت زنجبار“ وئي پٺتي پوندي.
1744ع ڌاري عمان تي- يعني زئنزيبار تي پڻ، عمان جي البوسعيدي (Al-Busaidi) گهراڻي جي حڪومت ٿي ۽ احمد بن سعيد، ان بعد ان جو پُٽ سلطان بن احمد تخت تي ويٺا.